Maślan sodu jest znany ze wspierania pracy jelit i wzrostu pożytecznych bakterii jelitowych Dostępny jako żywność specjalnego przeznaczenia medycznego do postępowania dietetycznego jest jednym z produktów zalecanych osobom, które zmagają się z zespołem jelita drażliwego. Dowiedz się, czym jest maślan sodu i dlaczego warto po niego sięgnąć przy IBS.
Co to jest maślan sodu?
Maślan sodu to sól sodowa kwasu masłowego – jednego z krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA), który odgrywa ważną rolę w utrzymaniu prawidłowej pracy jelit. Najczęściej stosuje się go jako składnik żywności specjalnego przeznaczenia medycznego dla osób z chorobami przewodu pokarmowego1.
Maślan sodu w roztworze wodnym szybko rozkłada się do kwasu masłowego1, który stanowi podstawowe źródło energii dla komórek nabłonka jelita grubego. Szacuje się, że może on pokrywać nawet około 80% ich zapotrzebowania energetycznego2.
Jednak maślan sodu pełni wiele funkcji wykraczających poza dostarczanie energii komórkom jelita, ponieważ:1,2
- pomaga utrzymać szczelność bariery jelitowej;
- wspiera regenerację nabłonka;
- wpływa na prawidłową motorykę jelit;
- wspiera mikrobiotę jelitową
Czym jest zespół jelita drażliwego?
Zespół jelita drażliwego (IBS, irritable bowel syndrome) to przewlekła choroba czynnościowa przewodu pokarmowego. Mimo że nie powoduje trwałych zmian w budowie jelit, to może znacznie obniżać komfort życia i utrudniać codzienne funkcjonowanie4.
Objawy zespołu jelita drażliwego
Najczęstsze objawy IBS to:4
- nawracający, kurczowy ból brzucha;
- wzdęcia i uczucie pełności;
- biegunki, zaparcia lub ich naprzemienne występowanie;
- nagłe parcie na stolec lub uczucie niepełnego wypróżnienia;
- obecność śluzu w stolcu.
Niekiedy występują także objawy spoza przewodu pokarmowego, np. bóle głowy, zmęczenie, zaburzenia nastroju i dolegliwości ze strony układu moczowego4.
Rodzaje IBS
W zależności od dominujących dolegliwości wyróżnia się cztery postacie zespołu jelita drażliwego:4
- IBS-C z przewagą zaparć,
- IBS-D z przewagą biegunek,
- IBS-M z naprzemiennym występowaniem biegunek i zaparć,
- IBS-U postać niesklasyfikowaną, która nie spełnia kryteriów pozostałych typów.
W IBS z przewagą biegunek wypróżnienia często pojawiają się rano lub krótko po posiłku i poprzedza je nagłe parcie na stolec. Z kolei w zespole jelita drażliwego z przewagą zaparć oddanie stolca wymaga większego wysiłku i często nie daje uczucia pełnego wypróżnienia. Charakterystyczne jest również to, że ból brzucha zwykle nie wybudza chorego ze snu4.
Przeczytaj także: Czym jest IBS? Czego nie wolno jeść przy zespole jelita drażliwego?
Przyczyny zespołu jelita drażliwego
Przyczyny IBS są złożone. Ważną rolę odgrywają zaburzenia osi mózg-jelito, czyli dwukierunkowej komunikacji między układem nerwowym a przewodem pokarmowym. Wpływ na ten stan mają również nadwrażliwość trzewna, zaburzenia mikrobioty jelitowej, przebyte infekcje przewodu pokarmowego oraz predyspozycje genetyczne4.
Jak maślan sodu pomaga przy zespole jelita drażliwego?
Maślan sodu może być wartościowym elementem terapii wspomagającej radzenie sobie z zespołem jelita drażliwego. 5.
Najważniejsze korzyści ze stosowania maślanu sodu u osób z IBS to:2,5
- wsparcie integralności i regeneracji błony śluzowej jelita;
- poprawa szczelności bariery jelitowej;
- wpływ na motorykę przewodu pokarmowego;
- korzystny wpływ na mikrobiotę jelitową.
Rola maślanu sodu przy IBS
Działanie maślanu sodu wynika z jego wpływu na kilka mechanizmów, które odgrywają istotną rolę w IBS. Zwiększenie stężenia kwasu masłowego w jelicie może wspierać odbudowę bariery jelitowej, regulować pracę przewodu pokarmowego oraz korzystnie wpływać na skład mikrobioty jelitowej. To ważne, ponieważ zaburzenia tych procesów należą do czynników związanych z występowaniem objawów zespołu jelita drażliwego2,5.
Kiedy stosować maślan sodu przy zespole jelita drażliwego?
Po żywność specjalnego przeznaczenia medycznego zawierającą maślan sodu, np. Multilac IBS6 możesz sięgnąć przy zespole jelita drażliwego, aby wspierać pracę jelit.
Najczęściej maślan sodu znajduje zastosowanie przy IBS, gdy pojawiają się:2-5
- nawracający ból brzucha;
- przewlekłe biegunki, bo zwiększenie stężenia kwasu masłowego w jelicie może sprzyjać prawidłowej pracy przewodu pokarmowego;
- częste wzdęcia, zaparcia lub uczucie dyskomfortu po posiłkach, bo maślan sodu wspiera prawidłowe funkcjonowanie bariery jelitowej i mikrobioty;
- zaburzenia mikrobioty jelitowej, bo kwas masłowy jest naturalnym produktem bakterii jelitowych i pomaga utrzymać środowisko sprzyjające rozwojowi korzystnych drobnoustrojów.
Warto pamiętać, że w organizmie kwas masłowy powstaje przede wszystkim w jelicie grubym podczas fermentacji błonnika, skrobi opornej, inuliny lub innych niestrawionych składników pokarmowych przez bakterie jelitowe. Choć występuje także naturalnie w maśle, mleku, twardych serach, produktach z mleka koziego i owczego oraz kiszonkach, to jego ilość dostarczana z dietą ma ograniczone znaczenie2.
Dlatego w przypadku osób z zespołem jelita drażliwego warto stosować maślan sodu, który jest zawarty w takich produktach jak Multilac IBS6. Nie zapomnij też o zmianach w stylu życia z naciskiem na utrzymanie zdrowych nawyków żywieniowych, które nie będą nasilać objawów IBS.
Multilac IBS – do postępowania dietetycznego w stanach zaburzenia pracy jelit. Żywność specjalnego przeznaczenia medycznego. Stosuj pod nadzorem lekarza.
Bibliografia
1. Wnęk D., Maślan sodu – co to, działanie, skutki uboczne, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2024, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/361179,maslan-sodu-co-to-dzialanie-skutki-uboczne (dostęp: 03.08.2026).
2. Skrzydło-Radomańska B., Kwas masłowy – zastosowanie w praktyce klinicznej, Lekarz POZ 1/2019: 67-74.
3. Pietrzak A., Banasiewicz T., Możliwości zastosowania preparatów maślanu sodu z perspektywy chirurga i gastroenterologa, Pol Przegl Chir 2024; 96(2): 68-73.
4. Droś M., Zespół jelita drażliwego – algorytm diagnostyki i leczenia, Lekarz POZ 3/2025: 143-149.
5. Banasiewicz T. i in., Kliniczne aspekty zastosowania kwasu masłowego w postępowaniu dietetycznym w chorobach jelit, Przegląd Gastroenterologiczny 2010; 5 (6): 329-334.
6. Witryna internetowa: https://www.multilac.pl/multilac-ibs (dostęp: 03.08.2026).