Czy wiesz, że maślan sodu jest ściśle związany ze zdrowiem jelit? To jeden z trzech głównych krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA) wytwarzany przez bakterie w Twoich jelitach, który jest niezbędnym składnikiem utrzymania ich zdrowia oraz prawidłowego metabolizmu. Produkty zawierające maślan sodu stosuje się także u pacjentów z chorobami i zaburzeniami funkcji jelit. Dowiedz się, jaką rolę pełni ten kwas w układzie pokarmowym.
Co to jest maślan sodu?
Maślan sodu to sól sodowa kwasu masłowego, czyli krótkołańcuchowego kwasu tłuszczowego (SCFA). Powstaje naturalnie w jelicie grubym podczas fermentacji błonnika przez bakterie jelitowe. W niewielkich ilościach kwas masłowy znajduje się również w niektórych produktach spożywczych, m.in. maśle, mleku i serach dojrzewających1,2.
Mimo że maślan stanowi około 15% wszystkich krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych obecnych w jelicie, jego rola jest wyjątkowo istotna. Po powstaniu w świetle jelita jest szybko wykorzystywany przez komórki nabłonka jelita grubego, czyli kolonocyty. Traktują go jako główne źródło energii, dzięki czemu związek ten wspiera prawidłowe funkcjonowanie i odnowę błony śluzowej jelit.
Odpowiednia dostępność maślanu pomaga utrzymać sprawną barierę jelitową, która chroni organizm przed przenikaniem niepożądanych substancji oraz wspiera prawidłową komunikację między mikrobiotą a komórkami jelita3. To powód, dla którego maślan sodu jest wykorzystywany jako składnik środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego do postępowania dietetycznego u pacjentów z chorobami i zaburzeniami funkcji jelit1.
Jak maślan sodu wpływa na pracę jelit?
Maślan sodu odgrywa ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu jelit na kilku poziomach – od odżywiania komórek nabłonka po wspomaganie mikrobioty i funkcjonowania jelit. Dzięki temu pomaga utrzymać prawidłową pracę przewodu pokarmowego oraz sprzyja regeneracji błony śluzowej.
Najważniejsze działania maślanu sodu obejmują:2,4
- dostarczanie energii komórkom nabłonka jelita grubego, co wspiera ich odnowę i prawidłowe różnicowanie komórek;
- wzmacnianie bariery jelitowej oraz zwiększanie szczelności nabłonka;
- pobudzanie produkcji mucyny, która tworzy ochronną warstwę śluzu na powierzchni jelita;
- wspieranie równowagi mikrobioty jelitowej poprzez sprzyjanie rozwojowi korzystnych bakterii i ograniczanie namnażania tych, które szkodzą.
Jakie jest znaczenie maślanu sodu dla zdrowia jelit?
Maślan sodu bierze udział w różnych procesach w przewodzie pokarmowym1. Wpływa na funkcję jelita, w tym na wchłanianie wody i sodu oraz na nadwrażliwość trzewną, co ma znaczenie w przypadku przewlekłych biegunek, także w przebiegu IBS2.
Badania podkreślają, że odpowiednie stężenie maślanu sodu pomaga utrzymać integralność bariery jelitowej, bo ogranicza przenikanie niepożądanych substancji do organizmu. Z kolei jego niedobór może prowadzić do osłabienia błony śluzowej jelita oraz pogorszenia procesów regeneracyjnych2.
Przeczytaj także: Co to jest maślan sodu i kiedy go stosować przy zespole jelita drażliwego?
Jak wspierać produkcję maślanu sodu dla zdrowia jelit?
Większość kwasu masłowego obecnego w jelicie nie pochodzi z żywności, lecz jest produkowana endogennie przez mikrobiotę jelitową. Bakterie zasiedlające jelito grube wytwarzają go w procesie fermentacji niestrawionych węglowodanów, głównie błonnika pokarmowego i skrobi opornej. Z tego względu największy wpływ na ilość powstającego maślanu ma codzienna dieta oraz kondycja mikrobioty jelitowej1,4.
Najlepsze efekty przynosi urozmaicona dieta, która dostarcza różnych frakcji błonnika pochodzących jednocześnie ze zbóż, warzyw i owoców. Zaleca się sięganie po otręby owsiane, produkty pełnoziarniste, ciemny ryż i makaron, rośliny strączkowe oraz marchew1. Choć niewielkie ilości kwasu masłowego znajdują się również w maśle, mleku oraz twardych serach typu parmezan, cheddar i gouda, ich wpływ na stężenie maślanu w jelicie grubym jest ograniczony. Głównie ze względu na wczesne wchłanianie tego związku w przewodzie pokarmowym (w początkowym odcinku jelita cienkiego)4.
Taki sposób żywienia sprzyja aktywności bakterii jelitowych odpowiedzialnych za produkcję kwasu masłowego. Dodatkowym wsparciem mogą być postbiotyki, czyli metabolity bakterii probiotycznych, takie jak Multilac IBS zawierający maślan sodu. Jest to produkt przeznaczony do postępowania dietetycznego w różnych stanach zaburzenia pracy jelit5.
Kiedy warto sięgnąć po postbiotyk z maślanem sodu?
Postbiotyk z maślanem sodu może być stosowany w postępowaniu dietetycznym w stanach zaburzenia pracy jelit, zwłaszcza u osób z chorobami i zaburzeniami przewodu pokarmowego. Nie zastępuje leczenia przyczynowego, ale dzięki działaniu regenerującemu i wspierającemu barierę jelitową może uzupełniać terapię zaleconą przez lekarza1,2.
Postbiotyk z maślanem sodu stosuje się jako wsparcie w przypadku m.in.:1,2,5
- zespołu jelita drażliwego (IBS), w tym postaci z biegunką;
- nieswoistych chorób zapalnych jelit, np. w chorobie Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego;
- biegunek o różnym podłożu, m.in. po antybiotykoterapii, infekcjach lub podczas podróży;
- choroby uchyłkowej jelita grubego;
- zaburzeń motoryki i czynnościowych zaburzeń przewodu pokarmowego;
- przewlekłych lub powtarzających się zaparć;
- zaburzeń flory jelitowej (dysbiozy);
- niedoborów pokarmowych np. przy niedostatecznej podaży błonnika.
Pamiętaj, że o konieczności stosowania maślanu sodu powinien zdecydować lekarz2.
Multilac IBS – do postępowania dietetycznego w stanach zaburzenia pracy jelit. Żywność specjalnego przeznaczenia medycznego. Stosuj pod nadzorem lekarza.
Bibliografia
1. Zielińska A., Kwas masłowy i maślan – znaczenie biologiczne i zastosowania terapeutyczne, Lek w Polsce, 2023, vol. 33 (390): 16-20.
2. Waśko-Czopnik D., Zastosowanie kwasu masłowego w chorobach jelit, Lekarz POZ 1/2024, 65-69.
3. Skrzydło-Radomańska B., Kwas masłowy – zastosowanie w praktyce klinicznej, Lekarz POZ 1/2019, 67-74.
4. Wnęk D., Maślan sodu – co to, działanie, skutki uboczne, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2024, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/361179,maslan-sodu-co-to-dzialanie-skutki-uboczne (dostęp: 03.08.2026).
5. Witryna internetowa: https://www.multilac.pl/multilac-ibs (dostęp: 03.08.2026).